Sözlük · Enerji
IE verim sınıfı nedir?
International Efficiency
IE verim sınıfı, elektrik motorlarının anma verimini IEC 60034-30-1'e göre IE1'den IE4'e sınıflandıran sistemdir; asgari verim, güce ve kutup sayısına göre değişir.
VOLSOFT mühendislik ekibi ·
IE verim sınıfı (International Efficiency), alçak gerilim elektrik motorlarının anma verimini sınıflandıran sistemdir ve IEC 60034-30-1 standardında tanımlanır. Sınıflar IE1 (standart), IE2 (yüksek), IE3 (premium) ve IE4 (süper premium) verimdir. Her sınıfın asgari verimi, motorun anma gücüne, kutup sayısına ve frekansa göre ayrı ayrı belirlenmiştir.
Sınıflar ve örnek değerler
Sınıf, motorun “ne kadar iyi” olduğunu tek bir sayıyla değil, aynı güç ve kutup sayısındaki motorlara göre konumuyla anlatır. Komisyon Yönetmeliği (AB) 2019/1781 Ek I tablolarından 50 Hz için birkaç örnek:
| Motor | IE2 | IE3 | IE4 |
|---|---|---|---|
| 0,75 kW, 4 kutup | %79,6 | %82,5 | |
| 22 kW, 4 kutup | %91,6 | %93,0 | %94,5 |
Küçük motorlarda sınıflar arası fark birkaç puan, büyük motorlarda bir puanın altındadır. Ancak büyük motor çok daha fazla enerji çektiği için küçük bir puan farkı bile yılda binlerce kWh eder. Sınıflar anma gücünde, anma geriliminde ve 25 °C ortam sıcaklığında belirlenir.
AB’deki zorunlu alt sınırlar
Yönetmelik (AB) 2019/1781’e göre:
- 1 Temmuz 2021’den beri 0,75–1.000 kW arası 2, 4, 6 veya 8 kutuplu üç fazlı motorlar en az IE3, 0,12–0,75 kW arası olanlar en az IE2 olmalıdır.
- 1 Temmuz 2023’ten beri 75–200 kW arası 2, 4 ve 6 kutuplu motorlar en az IE4 olmalıdır. Fren motorları ve patlama korumalı motorlar bu şartın dışındadır; Ex eb motorlar ve tek fazlı motorlar için alt sınır IE2’dir.
Bu kurallar piyasaya arz edilen motorlar içindir. Sahada çalışan IE1 veya IE2 bir motoru değiştirme yükümlülüğü yoktur.
Karıştırılan kavramlar
Verim ve cos φ: Verim, çekilen aktif gücün ne kadarının mile aktarıldığıdır. Cos φ ise çekilen görünür gücün ne kadarının aktif güç olduğudur. IE sınıfı cos φ hakkında bir şey söylemez; reaktif sorun kompanzasyonla çözülür.
Motor verimi ve sistem verimi: IE sınıfı yalnız motoru kapsar. Pompa, fan, kayış ve kısma vanası kayıpları çoğu zaman motor kaybından büyüktür. Değişken debili bir uygulamada hız kontrolü, motor sınıfını yükseltmekten daha fazla kazandırabilir.
Anma verimi ve kısmi yük verimi: Tablo değerleri tam yük içindir. %50’nin altında yüklenen motorlarda verim belirgin düşer; aşırı boyutlu motor seçimi sınıf avantajını eritebilir.
Tasarruf hesabı ve gereken veri
Mil gücü aynı kaldığı için tasarruf, iki motorun çektiği aktif güç farkıdır:
kWh/yıl = anma gücü × yük oranı × çalışma saati × (1/η eski − 1/η yeni)
Örnek: 22 kW, 4 kutuplu, %75 yükte yılda 6.000 saat çalışan IE2 motor (%91,6) yerine IE4 motor (%94,5) konursa çekilen güç 18,01 kW’tan 17,46 kW’a iner; yıllık tasarruf yaklaşık 3.317 kWh’tir. Aynı hesap motor verimi ve tasarruf aracında yapılabilir.
Hesabın en zayıf girdileri yük oranı ve çalışma saatidir. Bunları tahmin yerine ölçmek için:
- Motor beslemesine veya sürücüye bağlı analizörden aktif güç ve çalışma süresi kaydedilir.
- Sürücülerden yük, hız ve enerji sayacı doğrudan okunabilir.
- Birkaç haftalık profil, yük oranının tek bir sayıyla temsil edilip edilemeyeceğini gösterir.
VOLSOFT, motor ve sürücü verisini Proxus üzerinde toplayarak motor değişim kararlarını ölçülen yük ve saatlere dayandırmayı kolaylaştırır.
