Ücretsiz araç
Elektrik karbon ayak izi hesaplama (Kapsam 2)
Elektrik tüketiminizi girin; Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın resmî emisyon faktörleriyle yıllık ve aylık CO₂e salımını ve ürün başına karbon ayak izini hesaplayalım.
Sonuç
–
–
–
–
Bu hesap, satın alınan elektriğin konuma dayalı (location-based) Kapsam 2 emisyonudur. Kurumsal karbon ayak izinin tamamı, ürün karbon ayak izi ya da SKDM (CBAM) beyanı değildir.
Hesaplama yöntemi
Emisyon (t) = Tüketim (kWh) ÷ 1.000 × Emisyon faktörü (t/MWh)
Tüketim aylık girilirse yıllık değer 12 ile çarpılarak bulunur. Üretim miktarı girilirse aynı dönemin emisyonu, o dönemin üretimine bölünür ve birim başına kg olarak gösterilir. Bu, GHG Protocol Kapsam 2 Rehberi'ndeki konuma dayalı (location-based) yöntemdir: tüketilen elektrik, şebekenin ortalama emisyon faktörüyle çarpılır.
Örnek: Dağıtım hattına bağlı bir fabrika yılda 1.200.000 kWh elektrik tüketiyor. 2023 faktörüyle (0,469 t CO₂e/MWh) yıllık emisyon 1.200 × 0,469 = 562,8 t CO₂e, aylık ortalama 46,9 t CO₂e olur. Aynı yıl 2.400 ton ürün üretiliyorsa ton başına 234,5 kg CO₂e düşer. Üretim faktörüyle (0,434) yapılan yaklaşık ayrımda bunun 520,8 t CO₂e'si Kapsam 2, 42,0 t CO₂e'si şebeke kayıplarının payıdır (Kapsam 3, Kategori 3).
Emisyon faktörleri (t/MWh)
Değerler, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın her yıl için yayımladığı bilgi formlarındaki değerlerin aynısıdır (CO₂ / CO₂e). Bakanlık, IEA Emissions Factors 2021 yöntemini kullanır.
| Yıl | Elektrik üretimi | İletim hattından bağlı tüketim noktası | Dağıtım hattından bağlı tüketim noktası | Yayım |
|---|---|---|---|---|
| 2023 | 0,430 / 0,434 | 0,433 / 0,436 | 0,465 / 0,469 | 26.12.2025 |
| 2022 | 0,438 / 0,442 | 0,442 / 0,445 | 0,474 / 0,478 | 06.12.2024 |
| 2021 | 0,434 / 0,439 | 0,440 / 0,445 | 0,475 / 0,479 | 18.03.2024 |
| 2020 | 0,417 / 0,420 | 0,424 / 0,427 | 0,459 / 0,462 | 18.03.2024 |
Fabrikaların çoğu dağıtım şirketinin orta veya alçak gerilim hattına bağlıdır; bu yüzden varsayılan dağıtım hattı faktörüdür. İletim hattına (154 kV ve üstü) doğrudan bağlı büyük tesisler iletim faktörünü kullanır. Bakanlığın ayrıca yayımladığı TUESEF şebeke faktörleri, yenilenebilir enerji projelerinin sağladığı emisyon azaltımını hesaplamak içindir; bir tüketicinin elektrik kaynaklı emisyonu için kullanılmaz.
Kapsam 2, Kapsam 3 ve SKDM
Tüketim noktası faktörleri iletim ve dağıtım kayıplarını da içerir. GHG Protocol'e göre raporluyorsanız tükettiğiniz elektriğin üretim emisyonu Kapsam 2'ye, kayıpların payı Kapsam 3, Kategori 3'e yazılır. Araçtaki ayrım, aynı yılın üretim faktörüyle yapılan yaklaşık bir ayrımdır. Pazara dayalı (market-based) yöntem, yani YEK-G gibi sertifikalar ya da tedarikçiye özel faktörler hesaplanmaz; bu değer elinizdeyse "Kendi değerim" alanına girebilirsiniz.
Bu hesap tam bir kurumsal karbon ayak izi, ürün karbon ayak izi ya da SKDM (CBAM) beyanı değildir. SKDM'nin ürün başına gömülü emisyon kurallarını Proxus SKDM uyum rehberinde anlatıyoruz.
Kaynaklar
- T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Elektrik Üretim ve Tüketim Emisyon Faktörleri; yıllık bilgi formları (ETKB-EVÇED-FRM-042): 2023 (yayım 26.12.2025), 2022 (06.12.2024), 2021 (18.03.2024), 2020 (18.03.2024). Son kontrol: 24.10.2026.
- WRI / WBCSD, GHG Protocol Scope 2 Guidance (2015): konuma dayalı ve pazara dayalı yöntemler, kayıpların Kapsam 3, Kategori 3'te raporlanması.
Tüketimi ölçerek bilmek
Fatura toplamı tesisin tamamını verir. Hangi hattın, makinenin ya da ürünün ne kadar elektrik ve dolayısıyla ne kadar emisyon taşıdığını görmek için sayaç ve analizörlerden sürekli veri gerekir. Bunu enerji izleme sistemi ve makine veri toplama sayfalarımızda anlatıyoruz. Tüm araçlar araçlar sayfasında.
Sıkça sorulan sorular
Merak edilenler
Elektrik tüketiminin karbon ayak izi nasıl hesaplanır?
Tüketilen elektrik MWh'e çevrilir (kWh ÷ 1.000) ve bir emisyon faktörüyle (t CO₂e/MWh) çarpılır. Örneğin yılda 1.200.000 kWh = 1.200 MWh; 2023 dağıtım hattı faktörü 0,469 ile 1.200 × 0,469 = 562,8 t CO₂e/yıl eder. Bu, satın alınan elektriğin konuma dayalı Kapsam 2 emisyonudur.
Türkiye için hangi emisyon faktörü kullanılmalı?
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı her yıl Türkiye elektrik üretimi ve tüketim noktası emisyon faktörlerini yayımlar. Bakanlık, elektrik kaynaklı karbon ayak izi hesabında tüketim noktası faktörlerinin kullanılabileceğini belirtir. Dağıtım hattına (OG/AG) bağlı tesisler için 2023 değeri 0,469 t CO₂e/MWh, iletim hattına bağlı tesisler için 0,436 t CO₂e/MWh'tir. Raporladığınız yıla en yakın yılın faktörünü seçin.
Tüketim noktası faktörü ile üretim faktörü arasındaki fark nedir?
Üretim faktörü yalnızca santrallerde üretilen elektriğin emisyonudur (2023: 0,434 t CO₂e/MWh). Tüketim noktası faktörü, iletim ve dağıtım kayıplarını da tüketiciye yükler; bu yüzden daha yüksektir. GHG Protocol'e göre raporluyorsanız kayıpların payı Kapsam 2'ye değil Kapsam 3, Kategori 3'e yazılır. Araç bu ayrımı yaklaşık olarak ayrıca gösterir.
Bu hesap SKDM (CBAM) beyanı için yeterli mi?
Hayır. SKDM (Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması) ürün başına gömülü emisyonları kendi kuralları ve yöntemiyle ister; elektrik bu hesabın yalnızca bir girdisidir. Bu araç bir başlangıç tahmini verir; SKDM beyanı ya da doğrulanmış bir sera gazı envanteri yerine geçmez.
Yenilenebilir enerji sertifikası (YEK-G) alıyorsam ne değişir?
YEK-G gibi sözleşmeye dayalı araçlar pazara dayalı (market-based) yöntemle hesaplanır. Bu araç konuma dayalı (location-based) yöntemi kullanır. GHG Protocol Kapsam 2 Rehberi, bu tür araçların bulunduğu piyasalarda iki yöntemin sonucunun birlikte raporlanmasını ister. Pazara dayalı sonuç için tedarikçinizin ya da sertifikanızın faktörünü "Kendi değerim" alanına girebilirsiniz.
Sonraki adım
Üretim verilerinizi nasıl değerlendirebileceğimizi konuşalım.
Tesisinizi, makinelerinizi ve hedefinizi anlatın. Entegrasyon mühendislerimizle görüşerek projenizin kapsamını birlikte belirleyin.
