Ücretsiz araç

Pareto analizi ve Pareto grafiği

Duruş nedenlerinizi, hata türlerinizi ya da maliyet kalemlerinizi değerleriyle yapıştırın; sıralı Pareto grafiğini, kümülatif yüzdeyi ve önce ele almanız gereken nedenleri gösterelim.

Sonuç

Pareto grafiği

Önemli az sayıdaki neden (%80 çizgisine kadar)
Diğerleri
Kümülatif %

Sıralı tablo

Pareto analizi neyi gösterir?

Pareto analizi, bir sorunun nedenlerini büyükten küçüğe sıralayarak toplamın büyük kısmını hangi az sayıdaki nedenin oluşturduğunu gösterir. Kalite yönetiminde bu fikri "önemli az, önemsiz çok" diye adlandıran J. M. Juran'dır; adı ise gelir dağılımını inceleyen iktisatçı Vilfredo Pareto'dan gelir. Grafikte sütunlar her nedenin değerini, çizgi ise kümülatif yüzdeyi gösterir.

Araçtaki örnek, bir enjeksiyon hattının bir haftalık duruş nedenleridir (dakika). Toplam duruş 870 dk; ilk 4 neden (kalıp değişimi 310 dk, malzeme bekleme 185 dk, hidrolik arıza 140 dk, ayar ve deneme baskısı 95 dk) toplamın %83,9 oranını oluşturuyor. Kümülatif pay sırasıyla %35,6, %56,9, %73,0 ve %83,9. Yani 8 nedenin yarısına odaklanmak, duruşun %80'inden fazlasını hedef alır; en büyük kalem kalıp değişimi olduğu için ilk adım çoğu zaman bir SMED çalışmasıdır.

Hesap nasıl yapılır?

Aynı adla birden çok kez yazılan kategoriler birleştirilir ve değerleri toplanır.
Kategoriler değere göre büyükten küçüğe sıralanır (eşit değerler girdiğiniz sırada kalır).
Pay = kategori değeri / toplam; kümülatif pay = o kategoriye kadar olan değerlerin toplamı / toplam.
Kümülatif pay %80'e ulaşana kadar olan kategoriler, %80'i geçen kategori dahil, "önemli az sayıdaki" nedenler olarak işaretlenir.

%80 bir kabuldür, istatistiksel bir sınır değildir. Önceliği belirlerken çözümün maliyetini, iş güvenliğini ve müşteri etkisini de hesaba katın.

İyi bir Pareto için

Kategorileri standartlaştırın: aynı neden farklı kelimelerle yazılırsa değeri bölünür ve sıralama yanıltır. Duruş ve hata nedenleri için sabit bir liste kullanın.
"Diğer" küçük kalmalı: "Diğer" sütunu ilk sıralara çıkıyorsa kategoriler fazla geniş tanımlanmıştır.
Doğru ölçüyü seçin: adet, süre ve maliyet farklı sıralamalar verebilir; karar için genellikle süre ya da maliyet daha anlamlıdır.
Önce ve sonra karşılaştırın: iyileştirmeden sonra aynı dönem uzunluğuyla yeni bir Pareto çizin; en büyük sütun küçülmüş ve sıralama değişmiş olmalı.

Excel'e aktarma

"CSV indir" düğmesi sıra, kategori, değer, pay ve kümülatif yüzde sütunlarını Türkçe Excel'in beklediği biçimde (noktalı virgülle ayrılmış, ondalık virgüllü) indirir. Excel 2016 ve sonrası Pareto grafiğini Ekle > İstatistik Grafiği Ekle menüsünden de çizebilir. Duruş sürelerinin maliyetini hesaplamak için duruş maliyeti hesaplama aracına, diğer araçlar için araçlar sayfasına bakabilirsiniz.

Duruş nedenlerini elle saymaktan otomatik toplamaya

Duruşlar makineden otomatik toplanıp operatör nedeni ekrandan seçtiğinde Pareto her vardiya kendiliğinden güncellenir ve kategoriler baştan standart olur. Bunu makine duruş takibi sayfamızda anlatıyoruz.

Kaynak: J. M. Juran, Juran's Quality Handbook (Pareto ilkesi, "vital few and useful many"). Kontrol tarihi: 24 Ekim 2026.

Sıkça sorulan sorular

Merak edilenler

Pareto analizi nasıl yapılır?

Sorunları nedenlerine göre gruplayın ve her neden için bir değer (adet, dakika, maliyet) toplayın. Nedenleri büyükten küçüğe sıralayın, her birinin toplamdaki payını ve kümülatif payını hesaplayın. Kümülatif payın %80'e ulaştığı yere kadar olan nedenler "önemli az sayıdaki" nedenlerdir; iyileştirme önce bunlarla başlar. Araç bu adımların hepsini sizin verinizle yapar.

80/20 kuralı kesin bir kural mı?

Hayır. 80/20, Juran'ın "önemli az, önemsiz çok" ilkesini akılda tutmak için kullanılan bir kabuldür. Gerçek veride ilk %20 kategori bazen toplamın %60'ını, bazen %95'ini oluşturur. Araçtaki %80 çizgisi bir referanstır; çizgiyi geçen kategori de önemli az sayıdakilere dahil edilir.

Pareto analizi Excel'de nasıl yapılır?

Excel 2016 ve sonrasında verileri seçip Ekle > İstatistik Grafiği Ekle > Pareto ile grafiği çizebilirsiniz; eski sürümlerde verileri büyükten küçüğe sıralayıp kümülatif yüzde sütunu ekleyerek sütun ve çizgi grafiği birleştirilir. Bu araçta sonucu "CSV indir" ile Excel'e aktarabilirsiniz: sıra, pay ve kümülatif yüzde hazır gelir.

Sıklık mı, maliyet mi kullanılmalı?

İkisi farklı öncelik sırası verebilir. Sık görülen ama ucuz bir hata, seyrek ama pahalı bir arızadan daha az önemli olabilir. Mümkünse aynı veriyle hem adet hem dakika ya da maliyet Pareto'su çizin; karar için çoğunlukla süre ya da maliyet daha anlamlıdır.

Aynı nedeni farklı yazarsam ne olur?

Büyük-küçük harf ve boşluk farkı olan adlar (ör. "Kalıp değişimi" ve "kalıp DEĞİŞİMİ") tek kategori sayılır, değerleri toplanır ve araç hangi adların birleştirildiğini gösterir. Farklı kelimelerle yazılmış nedenleri ("kalıp değişimi" ve "kalıp değiştirme") araç birleştiremez; kategori adlarını önceden standartlaştırmak gerekir.